telefoni
telefoni
2025 йилда Ўзбекистонда бизнес муҳит таҳлили – Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази тадқиқоти
2025 йилда Ўзбекистонда бизнес муҳит таҳлили – Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази тадқиқоти
Йил давомида бизнес муҳит ижобий кўрсаткичлар оралиғида сақланиб қолди ва ўртача йиллик қиймати 57 бандни ташкил этди, бу эса Ўзбекистондаги ишбилармонлик муҳитининг ҳолати ижобий эканини англатади.
Тошкент, 2026 йил 30 январь. Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази республика бўйлаб тадбиркорлар ўртасида ҳар ой ўтказилган сўровномалар асосида 2025 йил учун бизнес муҳити индекси таҳлили натижаларини тақдим этди. Олинган маълумотлар асосида бизнес муҳитнинг жорий ҳолати ҳамда яқин уч ойга бўлган кутилмаларни ифодаловчи умумлаштирилган бизнес муҳити индикатори шакллантирилди.
Ўзбекистонда умумлаштирилган бизнес муҳити индекси динамикаси
2025 йил якунларига кўра, Ўзбекистонда умумлаштирилган бизнес муҳити индекси ўртача 57 бандни ташкил этди (−100 дан +100 гача бўлган шкалада), бу 2024 йил кўрсаткичидан 7%га юқори. Ўсиш асосан жорий ҳолат бўйича баҳоларнинг яхшиланиши ҳисобига таъминланди. Жумладан, бизнеснинг жорий ҳолат индекси ўртача йиллик қиймати 22%га ўсиб, 47 бандга етди.
Шу билан бирга, бизнеснинг истиқболдаги кутилмалари индекси 68 банддан 66 бандгача бироз пасайган бўлса-да, етарлича юқори даражада сақланиб қолди. Бу эса жорий шароитларнинг умумий яхшиланиши фонида корхоналар томонидан келажак истиқболларига нисбатан маълум даражада эҳтиёткорлик мавжуд эканини акс эттиради.
Йил давомида бизнес муҳити жамланма индексининг динамикаси турлича кўринишга эга бўлди. Энг юқори кўрсаткич июнь ойида қайд этилиб, 63 бандни ташкил этган бўлса, энг қуйи кўрсаткич январда кузатилди ва 52 бандга тенг бўлди.
Индикаторнинг йил давомидаги тебранишлари ҳам мавсумий омилларни, ҳам бизнеснинг тез ўзгарувчан иқтисодий шароитларга мослашишини акс эттирди.
Шу билан бирга, йил якунига келиб корхоналар ўртасида юқори даражадаги оптимизм сақланиб қолди. Декабрь ойида бизнес муҳити индекси 58 бандни ташкил этиб, 2024 йилнинг мос даврига нисбатан 2 бандга ўсиш қайд этилди.
Бизнес-иқлим индексининг тармоқлар ва ҳудудлар бўйича динамикаси
2025 йилда иқтисодиётнинг аксарият тармоқларида бизнес муҳитининг яхшиланиши кузатилди. Хизмат кўрсатиш соҳасида индекс 58 бандни ташкил этиб, 14,7% га ўсди; қурилишда – 57 банд (+14,2%), саноатда эса – 54 банд (+6,8%) қайд этилди.
Қишлоқ хўжалигида индекс кўрсаткичи деярли ўзгаришсиз қолди ва 56 бандни ташкил этди. Бу ушбу секторда бизнес юритиш шароитлари бўйича аввалги баҳолашлар сақланиб қолаётганидан далолат беради.
Ҳудудлар кесимида ўртача йиллик Бизнес муҳити индекси ўтган йилга нисбатан республиканинг 11 та ҳудудида ўсган. Шу билан бирга, 7 та ҳудудда индекснинг ўртача йиллик қиймати 57 бандни ташкил этди.
Йил якунларига кўра, бизнес муҳитининг энг сезиларли даражада яхшиланиши қуйидаги ҳудудларда кузатилди:
Қашқадарё вилоятида — кўрсаткич 27% га ошди;
Жиззах вилоятида — 23% га;
Хоразм вилоятида — 17% га.
Қорақалпоғистон Республикасида ўсиш 19% ни ташкил этди.
Самарқанд вилоятида индекс бироз пасайганига қарамай, бизнес муҳитининг ўртача йиллик қиймати ижобий сақланиб қолди ва 51 бандни ташкил этди. Тошкент вилоятида эса кўрсаткич ўзгаришсиз қолиб, 44 банд даражасида қайд этилди.
Бизнеснинг нархлар динамикаси ва талаб бўйича кутилмалари
2025 йил якунларига кўра, тадбиркорлар орасида келгусида нархлар ўсишини қайд этганлар улуши йиллик ўртача 23% ни ташкил этган, бу эса 2024 йилдаги кўрсаткичдан 2% бандга паст.
Йил давомида инфляцион кутилмалар 18–27% оралиғида тебраниб турди ва энг юқори кўрсаткич апрель ойида, энг паст кўрсаткичлар эса сентябрь ва декабрь ойларида қайд этилди. Энг юқори нарх кутилмалари қишлоқ хўжалиги ва қурилиш сектори вакиллари орасида кузатилди, бу харажатларнинг ўзига хослиги ҳамда мавсумий ва об-ҳаво омиллари таъсири билан боғлиқдир.
Шу билан бирга, бозор шароитлари бўйича баҳолашлар етарлича юқори даражада сақланиб қолди. Ўртача 66% тадбиркорлар товар ва хизматларга талаб ортишини билдирган бўлса, 57% тадбиркорлар ишчилар сонини кўпайишни билдиришган. Умуман олганда, натижалар нархлар динамикасини мўътадил баҳолаган ҳолда, ишбилармонлик фаоллиги ва бандлик бўйича ижобий кутилмалар сақланиб қолаётганини кўрсатмоқда.
Талаб ва бандликни баҳолаш
2025 йил учун Бандлик индекси 43 бандни ташкил этди, бу эса 12%лик ўсишга мос келади. Кўрсаткичнинг энг сезиларли ўсиши қуйидаги соҳаларда қайд этилди:
Хизмат кўрсатиш соҳасида — 14%;
Қурилишда — 17%;
Саноатда — 7%;
Қишлоқ хўжалигида — 11%.
Талаб индекси ҳам яхшиланишни кўрсатди. Ўртача йиллик қиймат 48 бандни ташкил этиб, 13% га ўсди. Ўсишга энг катта ҳиссани хизмат кўрсатиш сектори қўшди (кўрсаткич 19%га ошди), қолган тармоқларда — қурилиш, саноат ва қишлоқ хўжалигида эса талаб индекси мос равишда 6%дан ошди.
Тадбиркорлик фаолиятидаги тўсиқлар
Йил давомида бизнес юритишдаги тўсиқларнинг босқичма-босқич камайиши кузатилди. Сўров натижаларига кўра, 60% тадбиркорлар бизнес юритишда қийинчиликларга дуч келмаганликларини билдиришган, бу 2024 йилга нисбатан 6%га юқори.
Саноат соҳасида қуйидаги муаммолар камайди:
Электр таъминоти билан боғлиқ муаммолар — 4% га;
Юқори солиқ ставкалари — 3% га;
Молиялаштириш — 3% га.
Шу билан бирга, қишлоқ хўжалиги ва қурилишда молиялаштириш билан боғлиқ тўсиқлар мос равишда 7% ва 5% га сезиларли даражада қисқарди. Шикоятларнинг умумий камайишига қарамай, қурилиш ва саноатдаги тадбиркорлар асосий тўсиқ сифатида ҳали ҳам молиялаштиришни (ҳар бир тармоқда 11%дан) кўрсатишмоқда.
Маълумот учун: Бизнес муҳитининг ўзгариши индекатори IFO институти (Германия) методологиясига асосланган. Сўровлар давомида корхона раҳбарлари ишлаб чиқариш динамикаси, талаб, нархлар ва бошқа кўрсаткичлар асосида тадбиркорлик фаолиятидаги жорий ва кутилаётган ўзгаришларни баҳолайдилар.
Иқтисодиёт тармоқлари рақобатбардошлиги ва инвестицион фаолликни ўрганиш шўъбаси: (78) 150 02 02 (441)
Жамоатчилик ва ОАВ билан алоқалар шўъбаси: (78) 150 02 02 (417)
2025 yilda O‘zbekistonda biznes muhit tahlili – Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi tadqiqoti
Yil davomida biznes muhit ijobiy ko‘rsatkichlar oralig‘ida saqlanib qoldi va o‘rtacha yillik qiymati 57 bandni tashkil etdi, bu esa O‘zbekistondagi ishbilarmonlik muhitining holati ijobiy ekanini anglatadi.
Toshkent, 2026 yil 30 yanvar. Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi respublika bo‘ylab tadbirkorlar o‘rtasida har oy o‘tkazilgan so‘rovnomalar asosida 2025 yil uchun biznes muhiti indeksi tahlili natijalarini taqdim etdi. Olingan ma’lumotlar asosida biznes muhitning joriy holati hamda yaqin uch oyga bo‘lgan kutilmalarni ifodalovchi umumlashtirilgan biznes muhiti indikatori shakllantirildi.
O‘zbekistonda umumlashtirilgan biznes muhiti indeksi dinamikasi
2025 yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonda umumlashtirilgan biznes muhiti indeksi o‘rtacha 57 bandni tashkil etdi (−100 dan +100 gacha bo‘lgan shkalada), bu 2024 yil ko‘rsatkichidan 7%ga yuqori. O‘sish asosan joriy holat bo‘yicha baholarning yaxshilanishi hisobiga ta’minlandi. Jumladan, biznesning joriy holat indeksi o‘rtacha yillik qiymati 22%ga o‘sib, 47 bandga yetdi.
Shu bilan birga, biznesning istiqboldagi kutilmalari indeksi 68 banddan 66 bandgacha biroz pasaygan bo‘lsa-da, yetarlicha yuqori darajada saqlanib qoldi. Bu esa joriy sharoitlarning umumiy yaxshilanishi fonida korxonalar tomonidan kelajak istiqbollariga nisbatan ma’lum darajada ehtiyotkorlik mavjud ekanini aks ettiradi.
Yil davomida biznes muhiti jamlanma indeksining dinamikasi turlicha ko‘rinishga ega bo‘ldi. Eng yuqori ko‘rsatkich iyun oyida qayd etilib, 63 bandni tashkil etgan bo‘lsa, eng quyi ko‘rsatkich yanvarda kuzatildi va 52 bandga teng bo‘ldi.
Indikatorning yil davomidagi tebranishlari ham mavsumiy omillarni, ham biznesning tez o‘zgaruvchan iqtisodiy sharoitlarga moslashishini aks ettirdi.
Shu bilan birga, yil yakuniga kelib korxonalar o‘rtasida yuqori darajadagi optimizm saqlanib qoldi. Dekabr oyida biznes muhiti indeksi 58 bandni tashkil etib, 2024 yilning mos davriga nisbatan 2 bandga o‘sish qayd etildi.
Biznes-iqlim indeksining tarmoqlar va hududlar bo‘yicha dinamikasi
2025 yilda iqtisodiyotning aksariyat tarmoqlarida biznes muhitining yaxshilanishi kuzatildi. Xizmat ko‘rsatish sohasida indeks 58 bandni tashkil etib, 14,7% ga o‘sdi; qurilishda – 57 band (+14,2%), sanoatda esa – 54 band (+6,8%) qayd etildi.
Qishloq xo‘jaligida indeks ko‘rsatkichi deyarli o‘zgarishsiz qoldi va 56 bandni tashkil etdi. Bu ushbu sektorda biznes yuritish sharoitlari bo‘yicha avvalgi baholashlar saqlanib qolayotganidan dalolat beradi.
Hududlar kesimida o‘rtacha yillik Biznes muhiti indeksi o‘tgan yilga nisbatan respublikaning 11 ta hududida o‘sgan. Shu bilan birga, 7 ta hududda indeksning o‘rtacha yillik qiymati 57 bandni tashkil etdi.
Yil yakunlariga ko‘ra, biznes muhitining eng sezilarli darajada yaxshilanishi quyidagi hududlarda kuzatildi:
Qashqadaryo viloyatida — ko‘rsatkich 27% ga oshdi;
Jizzax viloyatida — 23% ga;
Xorazm viloyatida — 17% ga.
Qoraqalpog‘iston Respublikasida o‘sish 19% ni tashkil etdi.
Samarqand viloyatida indeks biroz pasayganiga qaramay, biznes muhitining o‘rtacha yillik qiymati ijobiy saqlanib qoldi va 51 bandni tashkil etdi. Toshkent viloyatida esa ko‘rsatkich o‘zgarishsiz qolib, 44 band darajasida qayd etildi.
Biznesning narxlar dinamikasi va talab bo‘yicha kutilmalari
2025 yil yakunlariga ko‘ra, tadbirkorlar orasida kelgusida narxlar o‘sishini qayd etganlar ulushi yillik o‘rtacha 23% ni tashkil etgan, bu esa 2024 yildagi ko‘rsatkichdan 2% bandga past.
Yil davomida inflyasion kutilmalar 18–27% oralig‘ida tebranib turdi va eng yuqori ko‘rsatkich aprel oyida, eng past ko‘rsatkichlar esa sentyabr va dekabr oylarida qayd etildi. Eng yuqori narx kutilmalari qishloq xo‘jaligi va qurilish sektori vakillari orasida kuzatildi, bu xarajatlarning o‘ziga xosligi hamda mavsumiy va ob-havo omillari ta’siri bilan bog‘liqdir.
Shu bilan birga, bozor sharoitlari bo‘yicha baholashlar yetarlicha yuqori darajada saqlanib qoldi. O‘rtacha 66% tadbirkorlar tovar va xizmatlarga talab ortishini bildirgan bo‘lsa, 57% tadbirkorlar ishchilar sonini ko‘payishni bildirishgan. Umuman olganda, natijalar narxlar dinamikasini moʻtadil baholagan holda, ishbilarmonlik faolligi va bandlik bo‘yicha ijobiy kutilmalar saqlanib qolayotganini ko‘rsatmoqda.
Talab va bandlikni baholash
2025 yil uchun Bandlik indeksi 43 bandni tashkil etdi, bu esa 12%lik o‘sishga mos keladi. Ko‘rsatkichning eng sezilarli o‘sishi quyidagi sohalarda qayd etildi:
Xizmat ko‘rsatish sohasida — 14%;
Qurilishda — 17%;
Sanoatda — 7%;
Qishloq xo‘jaligida — 11%.
Talab indeksi ham yaxshilanishni ko‘rsatdi. O‘rtacha yillik qiymat 48 bandni tashkil etib, 13% ga o‘sdi. O‘sishga eng katta hissani xizmat ko‘rsatish sektori qo‘shdi (ko‘rsatkich 19%ga oshdi), qolgan tarmoqlarda — qurilish, sanoat va qishloq xo‘jaligida esa talab indeksi mos ravishda 6%dan oshdi.
Tadbirkorlik faoliyatidagi to‘siqlar
